Anahtar Kelime: ayrıştırılmış çöp
Türkiye'nin Atık Plastik İthalatı Analizi
🎯 Kimler Okumalı?
Bu çalışma; çevre politikaları uzmanları, geri dönüşüm sektörü temsilcileri, belediye sıfır atık yöneticileri ve ekonomi ile çevre ilişkisine ilgi duyan araştırmacılar için hazırlanmıştır.
📌 Kısa Özet
Bu teknik rehberde; Türkiye'nin İngiltere başta olmak üzere yurt dışından ithal ettiği ayrıştırılmış atık plastiklerin yasal boyutu, piyasa dinamikleri, iç pazardaki sıfır atık ve toplama sistemlerine etkileri ile ekonomik/çevresel sonuçları ele alınmaktadır.
Türkiye çöp, daha doğru bir tanımla ayrıştırılmış atık plastik ithal ediyor. Gittikçe de daha fazla ithal ediyor. Bu atık plastikler en fazla İngiltere’ den ithal ediliyor.
Şimdi konuyu muhtelif açılardan inceleyelim.
Şimdi konuyu muhtelif açılardan inceleyelim.
A) YASAL MI?
Türkiye’ye çöp ithali yasak ama ayrıştırılmış çöp ithali izinli. Örneğin atık hurda demir, atık hurda bakır, atık kağıt, atık plastik. Yasal olarak Türkiye’nin özellikle İngiltere’ den atık plastik ithal etmesinde yasal bir sorun yok. Bir takım Asya ülkeleri ise böyle bir ithalatı zaman içinde yasaklıyorlar.
B) İTHALAT BAŞLAMADAN SİSTEM NASIL ÇALIŞIYORDU?
İthalat dışında sistem şöyle çalışıyordu:
Plastik kap üreten firmalar, su şişeleri, kola şişeleri, yoğurt kapları vb. kendi atıklarını toplamak zorundadır. Ama bunu yapmak yerine ÇEVKO’ ya para veriyorlar. Belediyelerin ayrıştırıp topladığı plastikler, belediyelerin anlaşmalı şirketleri tarafından satılıyor. Toplanan plastik başına ÇEVKO’dan da destek alıyorlar. Aslında yasal olmasa da çek çek arabalarıyla çöp ayrıştıran yararlı insanlarımız da atık plastikleri şirketlere veriyor. Plastik satışından gelen gelir + ÇEVKO aracılığıyla plastik kullanan şirketlerden gelir, bunları toplamanın finansmanını sağlıyor.
Plastik kap üreten firmalar, su şişeleri, kola şişeleri, yoğurt kapları vb. kendi atıklarını toplamak zorundadır. Ama bunu yapmak yerine ÇEVKO’ ya para veriyorlar. Belediyelerin ayrıştırıp topladığı plastikler, belediyelerin anlaşmalı şirketleri tarafından satılıyor. Toplanan plastik başına ÇEVKO’dan da destek alıyorlar. Aslında yasal olmasa da çek çek arabalarıyla çöp ayrıştıran yararlı insanlarımız da atık plastikleri şirketlere veriyor. Plastik satışından gelen gelir + ÇEVKO aracılığıyla plastik kullanan şirketlerden gelir, bunları toplamanın finansmanını sağlıyor.
C) TOPLANAN PLASTİKLER NERELERDE KULLANILIYOR?
Yakılıyor, elektrik elde ediliyor. [ Teknik olarak bu yanmayı tertemiz yapmak mümkün, ama baca gazı arıtma çok maliyetli. Geceleri çalıştırmaya ara veren santraller olabilir. Aynı şey niteliksiz linyit santrallerinde de yaşanır ]
Çimento fırınlarında yakılıyor [ herhangi çevresel bir riski yok ]
Geri kazanılıp, daha düşük kaliteli plastikler yapılıyor
Çimento fırınlarında yakılıyor [ herhangi çevresel bir riski yok ]
Geri kazanılıp, daha düşük kaliteli plastikler yapılıyor
D) İTHAL ATIK PLASTİKLER NİYE DAHA UCUZ ?
İngiltere de ve satan diğer ülkelerde de sistem aynı. Ama İngiltere de aynı Cola şişesi için Coca Cola firması 30 – 40 kat daha hazla para ödüyor. Bu sübvansiyon nedeniyle plastiklerin satış fiyatı düşük oluyor. Dolaysıyla vergisiz ithalatla gelen plastikler yüzünden yurt içinde toplanan plastik fiyatları da çok düşüyor.
E) BU DURUMUN YANİ ATIK PLASTİK FİYATLARININ UCUZLAMASININ ZARARI NE?
Belediyelerle anlaşmalı şirketler ancak AVM ler gibi çok yoğun ve fazla atık plastik çıkan yerlerden toplama yapıyor. Ev ev, dükkan, dükkan uğraşmıyorlar. Çekçek arabalarıyla toplayanlara ödenen para azaldığı için, bu vahşi ayrıştırma da daha az yapılıyor. Ülkemizde plastik toplama işi başarısız oluyor. İstihdam azalıyor. Yerli üretimin yerini ithalat almış oluyor.
