Plaka tipi döküm, özel bir şekilde şekillendirilmiş plakaların (levhaların) bir kalıp içinde belirli bir yöntemle eritilmiş metalin içine dökülerek üretilmesidir.
Bu işlem genellikle aşağıdaki adımları içerir:
Kalıp Hazırlığı: İlk olarak, istenen nesnenin formunu alacak bir kalıp hazırlanır. Kalıp genellikle metal, seramik veya diğer dayanıklı malzemelerden yapılır.
Eritme İşlemi: Döküm işlemi için kullanılacak metal eritilir. Bu metal genellikle demir, çelik, alüminyum, bakır veya başka bir metal alaşımı olabilir.
Plaka Tipi Döküm: Eritilmiş metal, kalıp içine dökülür. Kalıp, metalin belirli bir formda soğumasına ve katılaşmasına izin verir. Plaka tipi döküm, kalıbın iç yüzeyinin bir plaka gibi düz olduğu durumları ifade edebilir.
Soğutma ve Çıkarma: Metal kalıpla birlikte soğur ve katılaşır. Sonrasında kalıp açılarak dökme parça çıkarılır.
Bu yöntem, genellikle endüstriyel üretimde kullanılan bir döküm yöntemidir. Elde edilen plakalar genellikle daha fazla işleme tabi tutularak son ürün elde edilir.
Plaka tipi döküm, metal plakaların özel tasarımlarına veya belirli ölçülere sahip olmaları gereken uygulamalarda tercih edilebilir.
Plaka Tipi Döküm Yapılırken Olası Hatalar Neler Olabilir?
Geniş bir yüzeye sahip döküm plakaların üst derecede ki yüzeyleri işlenmeden kullanılacaksa ve bu yüzeyde hiç döküm hatası istenmiyor ise döküm daha da zorlaşır. Özellikle yaş kum kalıplarda ergimiş metalin uzun süre akması halinde, yüzeylerde aşınmalardan dolayı hasarlanmalar meydana gelir. Üst derecedeki kalıp dökümlerinde aşağı doğru sarkmalar meydana gelerek parça yüzeyinin bozuk çıkmasına sebep olur.
Döküm kumunun uygun olmadığı ve tasarımın uygun seçilmediği durumlarda döküm sırasında gaz meydana gelir. Bu durumda üst derece yüzeyinde gazların çıkması için deliklerin bulunması ve gazların buradan kolaylıkla çıkması sağlanmalıdır.
İnce plaka dökümlerinde eğer girişler uygun bir şekilde dağıtılmadı ise, döküm sıcaklığı çok düşük veya döküm zamanı çok uzun ise MISRUN, SHORTRUN meydana gelir. Eğer konstrüksiyonlar ve derece bağlama yetersiz ise kalınlık dağılımı düzgün ve eşit olmaz. Soğuma hızının tekdüzen şekli değişeceğinden döküm parçasında çarpılmalar meydana gelir.
Plaka Döküm İçin Çıkış Tipleri Nelerdir?
A tipi: A tipi plaka dökümde çok tutulan bir tiptir. Plaka döküm için döküm zamanı çok olduğu zaman veya kum çok zayıf olduğu zaman, üst derecedeki kumun girişinden, önceki yüzeyde ve ergimiş metalin düştüğü yüzeyde hasarlar meydana gelir. Tabi bu yüzey bozukluğu parçanın yüzeyine intikal eder. Bu hatalar kurutulmuş kalıp gaz ile sertleştirilmiş kalıp kullanıldığı zaman veya döküm hızı arttırıldığı zaman, çok sağlıklı parçalar elde edilir.
B tipi: Eğimli olarak yapılan döküm şeklidir. Yolluk yan ve eğimin aşağıda kalan kısmındadır. Ergimiş metal girişlerden önce biraz göllenir ve ondan sonra kalıp, içine girer. Hasarların meydana gelmesi bu göllenen bölgededir. A tipi ne göre çok az hasarlanır. Plaka kalın ise ergimiş metalin kalıp içinde yükselmesi yavaş olur. Kalıp içerisinde gazlar rahatça dışarı atılır. Döküm hatası çok az miktarda üst derecedeki yüzeyde meydana gelebilir.
C tipi: Girişler plakanın kenarında ve üst kısmı asılı şekildedir. Aşınma olmadığı için üst derece yüzeylerinde hiç hata meydana gelmez. A tipine kıyasla hasarsızdır. Belki kum hatası meydana gelebilir.
D tipi: Plakanın bir tarafında alt yüzeyden girişler yerleştirildiği için döküm alttan yapılmaktadır. Eğer girişler yolluğa göre daha geniş yapıldı ise çok az kum hatası meydana gelebilir.
E tipi: Bu sistem, geniş yüzeyli ve ince plakalara uygulanır. Ergimiş metal banyosunun meydana getirdiği basınç yüzeye düzgün bir şekilde dağılmıştır. Eşit olmayan kalınlık dağılımından meydana gelecek hatalar gibi, soğuk katmer ve benzeri hatalar çok az miktarda meydana gelebilir. Bu durumda kurutulmuş kalıp gaz ile sertleştirilen kalıp kullanılmalıdır.
Genel olarak plaka dökümlerinde küçük parçalar için yaş kum kalıplar kullanılabilir. Fakat döküm parça büyük veya orta büyüklükte ise kurutulmuş kalıp, gaz ile sertleştirilmiş kalıp veya kendi kendine sertleşen kumdan yapılan kalıplar kullanılmalıdır.
Plaka Dökümün Sonucunda ne Tip Ürünler Elde Edilir?
Ürün çeşitleri dökülen plakanın kullanım amacına, tasarım özelliklerine ve endüstriyel gereksinimlere bağlı olarak değişebilir. En yaygın çıkış ürünleri:
Ham Plakalar: Plaka tipi döküm sonucunda elde edilen ham plakalar, genellikle özel tasarım ve ölçülere sahip düz metal levhalarıdır. Bu levhalar daha sonra işlenerek, kesilerek veya şekillendirilerek belirli bir ürüne dönüştürülebilir.
İnce Levhalar: Plaka dökümünden elde edilen metal levhalar, belirli bir kalınlığa sahip ince levhalar olabilir. Bu levhalar genellikle ince metal parçalarının üretiminde veya daha büyük montaj projelerinde kullanılabilir.
Yassı Çubuklar: Plaka dökümü, genellikle uzun, yassı çubuklar elde etmek için de kullanılabilir. Bu çubuklar, çeşitli endüstriyel uygulamalarda kullanılabilir, örneğin yapı malzemeleri veya makinelerin imalatında.
Plaka Şekillendirme: Plaka tipi döküm, özel tasarımlı metal plakaların elde edilmesinde kullanılabilir. Bu plakalar, son ürün tasarımlarına uyacak şekilde şekillendirilebilir.
Dökme Parçalar: Plaka dökümü ile elde edilen metal, daha karmaşık parçaların üretiminde de kullanılabilir. Örneğin, bir makine parçası veya otomotiv endüstrisinde kullanılan özel bir bileşen üretebilir.
Metal Levha Ruloları: Plaka dökümü, metal levhaların rulo haline getirilmesi için kullanılabilir. Bu metal levha ruloları daha sonra çeşitli uygulamalarda kullanılabilir, örneğin, metal haddeleme işlemlerinde veya inşaat sektöründe.
Her bir çıkış ürünü, plaka dökümünün kullanıldığı endüstri ve uygulamaya bağlı olarak farklı özelliklere sahip olacaktır.
